Info - Histamine en eczeem: waarom voeding soms een rol speelt...

Mensen met eczeem, allergieën of een gevoelige huid horen vaak over histamine(-intolerantie). Sommigen merken dat hun jeuk, roodheid of zwelling erger wordt na het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Maar wat is histamine nu precies? En betekent dit dat iedereen met eczeem histaminerijke voeding moet vermijden?

Het antwoord is genuanceerd.

Wat is histamine?

Histamine is een lichaamseigen stof die een belangrijke rol speelt in het immuunsysteem. Het helpt het lichaam zich te verdedigen tegen virussen, bacteriën en allergenen. Daarnaast speelt histamine een rol bij de spijsvertering, de regulatie van maagzuur en zelfs bij het slaap-waakritme. Wanneer het lichaam een stof als "vreemd" herkent (zoals pollen of huisstofmijt), geven bepaalde afweercellen (mestcellen) histamine vrij. Daardoor ontstaan typische allergische reacties zoals:

• jeuk
• roodheid
• zwelling
• tranende ogen
• niezen
• loopneus

En wat heeft histamine met eczeem te maken?

Bij mensen met eczeem ligt de situatie iets ingewikkelder. Histamine is namelijk niet de enige oorzaak van jeuk bij eczeem, maar kan de klachten wel versterken. Sommige mensen met eczeem (waaronder ikzelf) lijken gevoeliger te reageren op histamine in voeding. Hierdoor kunnen bestaande huidklachten tijdelijk verergeren.

Mogelijke klachten zijn:

• meer jeuk & roodheid
• warm of branderig gevoel van de huid
• opvlammingen van eczeem
• galbulten (netelroos)
• zwelling van lippen of oogleden
• hoofdpijn of migraine
• buikpijn & diarree
• misselijkheid
• een verstopte of lopende neus
• hartkloppingen
• vermoeidheid

Niet elke eczeem patiënt krijgt echter deze klachten. De gevoeligheid verschilt sterk van persoon tot persoon en allergietesten kunnen uitsluitsel geven.

Histamine-intolerantie

Sommige mensen breken histamine minder goed af. Dit wordt histamine-intolerantie genoemd. Normaal wordt histamine in de darm afgebroken door het enzym DAO (diamine oxidase). Wanneer er te weinig DAO aanwezig is of wanneer er veel meer histamine wordt gegeten dan het lichaam kan verwerken, kan histamine zich opstapelen. Dat kan mogelijks leiden tot klachten die sterk lijken op een allergische reactie, zonder dat er sprake is van een echte voedselallergie.

Mogelijke oorzaken zijn:

• een verminderde DAO-activiteit (door bvb. alcohol, koffie, nicotine,...)
• darmontstekingen
• bepaalde geneesmiddelen
• alcohol
• een combinatie van meerdere histaminerijke voedingsmiddelen op één dag

"Histaminevrijmakers"

Het is belangrijk om te weten dat sommige voedingsmiddelen weinig histamine bevatten, maar wel de afgifte van histamine in het lichaam kunnen stimuleren. Deze worden soms histaminevrijmakers genoemd. Voorbeelden zijn: aardbeien, citrusvruchten, chocolade, tomaten en alcohol.

Daarnaast bevatten gefermenteerde of lang gerijpte producten vaak veel meer histamine dan verse producten. Hoe verser het voedsel, hoe lager het histaminegehalte meestal is.

Voedingsmiddelen met veel histamine

De hoeveelheid histamine stijgt tijdens rijping, fermentatie, drogen en langdurige bewaring.

• oude kazen
• gerookte vis en ingeblikte vis
• tonijn, makreel, sardines
• droge worst, ham, salami
• zuurkool
• sojasaus
• miso
• azijn
• rode wijn, champagne, bier
• kombucha
• gistproducten

Ook restjes die meerdere dagen in de koelkast hebben gelegen kunnen meer histamine bevatten.

Voedingsmiddelen die vaak histaminearm zijn

Verse, weinig bewerkte voeding bevat meestal weinig histamine.

• verse kip, kalkoen, rundsvlees
• verse kabeljauw
• rijst, quinoa
• aardappelen
• broccoli, bloemkool, courgette, komkommer, sla, wortelen, appels, peren, blauwe bessen

Wil dit zeggen dat je nooit intolerant zou kunnen reageren op bovenstaande histamine-arme voedingsmiddelen? Neen.  Volmondig neen!

Allergie of (chemische) intolerantie kan ook bestaan voor o.a. salicylaten, gluten, zwavel, nitrieten, smaakversterkers, kleurstoffen, bewaarmiddelen, koemelk etc. Deze topics komen later nog aan bod.

Wanneer iemand geen duidelijke reactie merkt op histaminerijke voeding, heeft een streng dieet meestal weinig nut. Onnodig veel voedingsmiddelen schrappen kan bovendien leiden tot tekorten of een ongezonde relatie met voeding. Bij vermoeden van histamine-intolerantie kan een tijdelijke eliminatieperiode van twee tot vier weken, onder begeleiding van een arts of diëtist, helpen om te beoordelen of histamine een rol speelt.

Tip: het bijhouden van een (voedings)dagboek kan nuttig zijn. Zie:  Info - Het belang van een dagboek

De allergieën die ik zélf achterhaalde uit ondervinding, met soms een onmiddellijke allergische reactie tot gevolg, o.a.

- tofu (onmiddellijke zwelling van tong en lippen)

- tomatenpuree, tomatensaus, ketchup

- rode wijn

- kiwi

- witte en zwarte gemalen peper

- Chinees eten