Info - Intolerantie voor Salicylaten in voeding

De meeste mensen weten dat gluten, lactose of histamine klachten kunnen veroorzaken. Veel minder bekend is salicylaatintolerantie. Toch kunnen natuurlijke salicylaten bij sommige mensen leiden tot uiteenlopende gezondheidsproblemen, gaande van een verstopte neus tot darmklachten, huiduitslag of verergering van astma. Omdat salicylaten in heel wat gezonde voedingsmiddelen voorkomen, duurt het vaak lang voordat mensen ontdekken dat juist deze stoffen een rol kunnen spelen bij hun klachten.

Wat zijn salicylaten nu eigenlijk?

Salicylaten zijn natuurlijke chemische stoffen die door planten worden aangemaakt als bescherming tegen insecten, schimmels en ziekten. Ze behoren als het ware tot het natuurlijke afweersysteem van planten. Daardoor vinden we ze terug in een groot aantal voedingsmiddelen, vooral in fruit, groenten, kruiden en specerijen.

Naast deze natuurlijke vorm bestaan er ook synthetische salicylaten. Die worden gebruikt in bepaalde geneesmiddelen, cosmetica, tandpasta's en soms ook als bestanddeel van voedingsproducten.

Is salicylaatintolerantie hetzelfde als een allergie?

Nee.

Een salicylaatintolerantie is geen klassieke voedselallergie waarbij het immuunsysteem antistoffen (IgE) aanmaakt. Het gaat om een overgevoeligheidsreactie waarbij het lichaam moeite heeft om salicylaten goed te verwerken. Daardoor kunnen ontstekingsstoffen zich gemakkelijker opstapelen, wat uiteenlopende klachten kan veroorzaken.

Waarom reageert de ene persoon wel en de andere niet?

De meeste mensen kunnen zonder problemen dagelijks salicylaathoudende voeding eten. Bij mensen met een salicylaatintolerantie verloopt de afbraak van deze stoffen minder efficiënt. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen dan al klachten uitlokken. Wetenschappers vermoeden dat dit samenhangt met een verhoogde productie van zogenaamde leukotriënen. Dit zijn ontstekingsstoffen die ook een rol spelen bij onder andere:

• astma
• chronische sinusproblemen
• neuspoliepen
• allergische aandoeningen
• sommige darmontstekingen

Welke klachten kunnen voorkomen?

De symptomen verschillen sterk van persoon tot persoon. Sommige mensen reageren al op een kleine hoeveelheid salicylaten, terwijl anderen pas klachten krijgen na een grotere inname.

Mogelijke symptomen zijn:

Luchtwegen

• chronisch verstopte neus
• loopneus
• terugkerende sinusontstekingen
• neuspoliepen
• benauwdheid
• piepende ademhaling
• verergering van astma

Huid

• netelroos
• jeuk
• huiduitslag
• zwellingen
• verergering van eczeem (bij sommige personen)

Maag- en darmklachten

• buikpijn
• opgeblazen gevoel
• diarree
• darmontsteking
• wisselende stoelgang

Overige klachten

• hoofdpijn
• vermoeidheid
• concentratieproblemen
• een algemeen ziek gevoel

Deze symptomen zijn niet specifiek voor salicylaat-intolerantie en kunnen ook andere oorzaken hebben. Een correcte diagnose gebeurt daarom steeds in overleg met een arts of gespecialiseerde diëtist.

De relatie tussen salicylaten en aspirine

Een belangrijk aandachtspunt is aspirine. Het actieve bestanddeel van aspirine is acetylsalicylzuur, een synthetisch salicylaat.

Mensen met een salicylaat-intolerantie kunnen daarom soms ook reageren op:

• aspirine
• bepaalde ontstekingsremmers (NSAID's)
• geneesmiddelen waarin salicylaten verwerkt zijn

Mogelijke reacties zijn onder andere:

• benauwdheid
• piepende ademhaling
• huiduitslag
• zwellingen
• verergering van bestaande klachten

Dit betekent niet dat iedereen met een voedselgevoeligheid automatisch ook aspirine niet verdraagt. Omgekeerd reageert ook niet iedere persoon met een aspirine-overgevoeligheid op voedingssalicylaten. Er bestaat echter wel een duidelijke overlap bij een deel van de patiënten.

Stop nooit op eigen initiatief met voorgeschreven medicatie. Bespreek een vermoede overgevoeligheid altijd met uw arts.

Voedingsmiddelen die veel salicylaten bevatten 

Ik plaats een

 * bij de voeding die ik zelf nog verder moet onderzoeken,

** bij voeding waarvan ik vermoed er intolerant voor te zijn 

*** bij voeding die ik ab-so-luut niet kan nuttigen)

Fruit

• rozijnen ***
• pruimen **
• gedroogde abrikozen ***
• aardbeien ***
• blauwe bessen *
• bramen *
• kersen **
• druiven ***
• sinaasappel **
• mandarijn **
• ananas ***
• guave ***

Groenten

• broccoli *
• spinazie ***
• courgette **
• aubergine **
• zoete aardappel *
• radijs **
• witloof *
• artisjok ***
• waterkers **
• komkommer *

Kruiden en specerijen

• kaneel **
• kruidnagel ***
• kurkuma **
• paprika(poeder) ***
• cayennepeper ***
• kerrie ***
• komijn *
• oregano *
• tijm *
• rozemarijn **
• gember **
• mosterd ***
• dille **

Overige producten

• thee *
• honing **
• amandelen **
• wijn ***
• azijn *
• augurken **
• olijven ***
• munt *
• kauwgom met muntsmaak ***
• jam *
• zoethout ***

Voedingsmiddelen die weinig salicylaten bevatten

Wie tijdelijk een salicylaatarm dieet volgt, krijgt vaak het advies om vooral producten uit onderstaande categorieën te kiezen.

Helaas bevat onderste lijst voor mij voeding waarop ik ook intolerant op reageer, wellicht heeft dat dan weer te maken met histamine e. d. 

Zie blogartikel Info - Histamine en eczeem: waarom voeding soms een rol speelt...

Fruit

• banaan
• geschilde peer
• geschilde papaja (in beperkte hoeveelheden)

Groenten

• witte kool - bloemkool - groene kool
• ijsbergsla
• prei
• witte aardappel
• spruitjes
• selderij (beperkt) 
• sperziebonen

Graanproducten

• witte rijst - volkoren rijst
• haver
• quinoa
• pasta
• brood zonder sterk gekruide toevoegingen

Eiwitbronnen

• kip
• kalkoen
• rundvlees
• lamsvlees
• verse vis
• eieren

Zuivel

• melk
• yoghurt
• plattekaas
• natuuryoghurt
• kaas (afhankelijk van eventuele histaminegevoeligheid)

Vetten

• boter
• geraffineerde zonnebloemolie
• koolzaadolie

Kan een eliminatiedieet helpen?

Wanneer een arts of diëtist vermoedt dat salicylaten een rol spelen, wordt soms gedurende enkele weken een salicylaatarm eliminatiedieet gevolgd.

Verbeteren de klachten duidelijk, dan worden voedingsmiddelen daarna één voor één opnieuw ingevoerd om na te gaan welke producten problemen veroorzaken.

Omdat salicylaten in zeer veel gezonde voedingsmiddelen voorkomen, is het niet verstandig om langdurig op eigen initiatief een streng salicylaatarm dieet te volgen. Zonder deskundige begeleiding kunnen tekorten aan voedingsstoffen ontstaan.

Wie loopt mogelijk meer risico?

Salicylaatintolerantie wordt vaker gezien bij mensen met:

• astma
• chronische neuspoliepen
• terugkerende sinusontstekingen
• chronische rhinitis
• sommige darmontstekingen
• meerdere voedselovergevoeligheden

Tip:

Het boek "the Eczema Detox" van Karen Fischer